MIDWOLDA: Foto’s d.d. 21-07-2018 (deel 1) – BEZOEK AAN GEBOORTEDORP

Daar ik om gezondheidsredenen al meer dan vijf jaar niet meer reisde, tenminste niet verder dan de stad Groningen, kwam het er niet van terug te keren naar mijn geboortedorp Midwolda. De plaats waar ik tot herfst 1968 ingeschreven stond, toen verhuisden mijn ouders van de Niesoordlaan 59 naar Hoogeveen. Daar woonde destijds mijn oudste broer en het leek mijn ouders beter de onvermijdelijke “aftakeling” niet in Midwolda af te wachten.
Zelf heb ik de eerste decennia van mijn bestaan dus in Midwolda doorgebracht. De herinneringen daaraan blijven levend, worden wellicht op latere leeftijd weer helderder. Onze oudste zoon Jan Reinko voelde er wel voor een dagje mee te gaan naar Oost-Groningen. Op een snikhete zaterdag voorafgaand aan mijn verjaardag reden we in zijn ‘Dolly’ (een personenwagen op leeftijd zonder airco) naar Midwolda en parkeerden bij de kerk, centraal in het dorp. Een bijzondere dag!

We hadden afgesproken eerst op zoek te gaan op de begraafplaats aan de zuidkant van de kerk naar het graf van mijn grootouders van vaders kant: Hindrik Blaauw en Jantje Baas. Meteen aan de westkant van de kerk kwam de stroom herinneringen op gang. Niet alleen aan de zondagschool, maar ook aan het bezoeken van het kerkhof samen met pa en moeke, en broer Hemmo. De lange oprijlaan met rododendrons, die nu anders is ingericht. Destijds was er in Midwolda een oud vrouwtje dat meermalen bloemen van de rododendrons afsneed tot ergernis van mijn pa die dat niet vond passen, zeker niet vlak bij de kerk en het kerkhof….

De imposante kerk met toren vanuit het zuiden. Karakteristiek! Goed onderhouden lijkt het. De oudste graven het dichtst bij de kerk.

Het bovenste deel van de opvallende toren. Nee, bovenin ben ik nooit geweest. Ik weet ook niet of dat überhaupt mogelijk was of is. Als kinderen hadden we ook een dubbel gevoel. We mochten weliswaar naar de zondagschool, enkele jaren, maar hoorden er niet echt bij. Pa en moeke waren geen kerkgangers. Pa kwam wel uit een kerkend gezin, maar brak als jongeling met de kerk. Het verhaal dat daarbij hoort, kwamen we pas later en bij stukjes en beetjes te weten.

Nog eens dezelfde kerk en toren, van iets grotere afstand. Zelf ben ik altijd wel geboeid door kerken, heb ooit een verzameling fotokaarten aangelegd. Nee, een kerkganger ben ik er niet door geworden, wel een onregelmatige kerkbezoeker.

De allereerste Midwolmer die we ontmoetten, bleek een oud-klasgenote van de OLS aan de Hoofdweg. Ik zag wel iets bekends, zij zag het meteen dat ik het was…. Immie Kiewiet uit het westeinde, woonde aan de Hoofdweg vlakbij “Kikkerpolder”, de zijweg die later werd opgetuigd met de naam Zuiderweg. Immie, een jaar jonger, zat een klas lager. Het ene jaar zat ze bij mij in de klas, het andere jaar niet. Zo gaat dat met combinatieklassen. Zij zat in de klas bij o.a. Geert Koning, Lenus Pluim, Dineke Koers, Hendrik Jager…. Hier verzorgt ze de planten bij de gedenksteen van haar ouders. “Kin dizze nog wel? k Leuf dat k hom mor mitneem en vortdou, hailemoal verdreugd…”


De grafsteen op het graf van mijn oom Ties en tante Antje. Zij liggen ook op dit kerkhof begraven. Oom Ties was een jongere broer van mijn pa, ze scheelden bijna vier jaar. (Daartussen zat een zus, Fenje). Ties Blaauw vestigde later op het ouderlijke stee aan de Hoofdweg in het oosteinde (nu dichtbij Blauwe Stad) zijn groente- en fruitzaak. Hij ging aanvankelijk venten met paard en wagen, een belevenis op zich. Als hij bij ons in de woningbouw koffie kwam drinken, kreeg het paard een zak omgehangen met haver, als ik het goed heb. Oom Ties bleef zijn leven lang Midwolmer, en trouw aan de Ned. Herv. Kerk waarin hij het tot ouderling bracht. Dat moeten wel eens pittige gesprekken zijn geweest tussen hem en zijn oudere broer….. Tante Antje was een en al hartelijkheid, althans zo herinner ik haar. We hebben er ook vaak gegeten, o.a. tomatensoep, de eerste keer dat ik dat kreeg. Nee, lekker vond ik dat toen niet, maar je at wel je bord leeg.

Gevonden! Het graf van opa en opoe Blaauw, beetje scholen op het achterste kerkhof, maar ik wist nog ongeveer waar het lag. Beiden heb ik niet gekend, helaas. Opa overleed al op jonge leeftijd, toen was mijn (latere) pa nog maar 9. Opoe overleed in 1943, kort na de geboorte van haar kleinzoon Hemmo. De grafsteen ziet er toonbaar uit, iemand voelt zich daarvoor verantwoordelijk. (Neef Eltjo Vieregge?) In de schelpenruimte ervoor groeit wat onkruid, we halen toch maar iets weg.


Jantje Baas is mijn naamgever, mijn oudste broer Henk is naar opa Hindrik genoemd, broer Hemmo naar opa Hemmo de Groot (Drijbörg).

Situatie van het graf in de directe omgeving, voordat we het onkruid verwijderden.

Nog eens de kerk in the picture, door groen omlijst. Foto genomen vanaf de achterste begraafplaats. Toch heel bijzonder, al missen we op de begraafplaats de oude beuken die in onze kindertijd zoveel indruk maakten. Bomen die de fantasie stimuleerden, kon je prachtige verhalen over verzinnen….

Sommigen vonden dat ze ook na hun dood nog dienden uit te steken boven het gewone volk…. Het graf met zuil van Pieter Reint Hermans (Dijkstra), nu nog qua naam steeds geëerd in de monumentale boerderij aan de Hoofdweg, tegenover de vroegere klokkengieterij van Van Bergen (later Koek).

Een oorlogsgraf van P. McNulty, een in 1943 neergeschoten boordschutter
, 21 jaar jong.

We hebben de begraafplaats verlaten en komen uit bij de Hoofdweg. Aan de overkant is het transportbedrijf van Joh. Smit. De auto’s worden weekendfris gemaakt. Het bedrijf ontstond hier in onze kindertijd, het bedrijf van Joke Smit. Een stuk of wat vrachtwagens, maar je was er vroeger niet weinig trots op als je ‘in den vreemde’ een auto van Joke Smit tegenkwam. Toch maar mooi uit Midwolda! (Bovendien ook nog familie van onze buurvrouw aan de Niesoordlaan, Annie Dijkhuis-Smit!)

WORDT VERVOLGD
©foto’s: jan blaauw, 21 juli 2018 (Canon Ixus 275)

MOEKE BLAAUW van Hoogeveen naar Winschoten (Tromplaan 59)

Nadat pa Blaauw in september 1977 was overleden in het Bethesda Ziekenhuis in Hoogeveen, was voor moeke Blaauw de glans af van het wonen in woonwijk Krakeel, aan de Draco, nummer 60. Aan meeleven geen gebrek, ze is er heel goed opgevangen door de buurt, maar toch, moeke werd rustelozer, kon het niet best meer vinden in haar huisje. Uiteindelijk besloot ze de mogelijkheid aan te grijpen naar Winschoten te verhuizen, waar haar jongere zus Riekje (aan de Grintweg) ongeneeslijk ziek was en wel wat steun van haar oudste zus kon gebruiken. In 1978, of was het toch al 1979…., verhuisde moeke naar de Tromplaan 59, een oude benedenwoning in een lange rij geschakelde witte huisjes aan een soort hofje. Ik dacht eerst dat het een aparte straat was, maar dat was niet zo, het was een zij-arm van de Tromplaan, dichtbij het speeltuingebouw van SV Bovenburen. We fronsten wel eerst even onze wenkbrauwen, want ze ging terug naar oude staat, waar ze een nieuw huisje gewend was…. Bovendien een lap grond achter het huis, waar nog ijverig is gespit door mijn broer en ook door Gé. Ook hier wist moeke vrij snel aansluiting te vinden bij de buren. Winschoten was voor haar natuurlijk ook wel enigszins bekend terrein. Ze heeft er zeker zo’n drie jaar gewoond, misschien nog wel iets langer. Toen kreeg ze een nieuw huisje toegewezen aan de Plataanweg, schuin tegenover de Grintweg, op een hoek bij de Acacialaan.
Hier nog wat kiekjes die ik opduikelde in de door haar nagelaten albums en plakboeken. Het was even zoeken, want erg systematisch ging ze niet te werk. Desnoods alles door elkaar, als het er maar in zat….Ze maakte zelf fotootjes met haar kleine toestel en liet dat ook wel door kleindochter Wieneke doen. Leuke herinneringen!

April/mei zal het hier zijn geweest, 1980? Prachtige sering met op de achtergrond de karakteristieke rij woningen, beneden en boven…

Kleindochter Wieneke (rechts) logeert bij oma, hier in het gezelschap van nichtje Rieta (als ik het goed heb begrepen…)

Met oma naar de theekoepel aan de Bovenburen, bij de camping. Later in het bezit van ondernemer Nantko Post.

Waar dit precies is? Ook bij de theekoepel?

Ander moment, andere plaats. Wieneke kiekte oma bij het standbeeld van Graaf Adolf in Heiligerlee.

De rolverdeling omgedraaid, Wieneke bij het beeld, oma kiekte.

Wieneke bij de Kloosterbrug….

Oma Blaauw bij de Kloosterbrug. (Hier werd ik zelf als jongen van een jaar of elf, twaalf, weggestuurd door een motormuis, toen we autonummers in een schrift noteerden. Het enige argument dat de politieman aanvoerde, was een schop in de kont….)

De winter van 1978/1979, toen zat moeke Blaauw dus al aan de Tromplaan….


Foto richting het gebouwtje van de Speeltuinvereniging “Bovenburen”.

Een gezellige buurt, waar moeke vrij snel in werd opgenomen. Er woonde naast haar een mevrouw Boonstra, anderen o.a. mevr. Andreas en mevr. Lemmen.

De meeste foto’s stammen uit 1979, enkele uit de beginjaren ’80.

111de GEBOORTEDAG MOEKE BLAAUW

Vandaag, 23 juni 2017, is het 111 jaar geleden dat mijn moeder, ‘moeke Blaauw’, werd geboren als oudste dochter van Hemmo de Groot en Gepke Hector, in Nieuw Beerta. Ze groeide op in Drieborg, ging in Winschoten in dienstbetrekking bij de dames Van der Meulen, trouwde in 1928 met Jan Blaauw uit Midwolda. Vanaf dat moment heeft ze zo’n 40 jaar in Midwolda gewoond op diverse adressen aan de ‘Olgersloane’, Hoofdweg (2 adressen), woningbouw (E53, later Schortinghuislaan 11) en Niesoordlaan 59. In de tweede helft van ’68 verhuisde ze met pa naar Hoogeveen, eerst tijdelijk in een flat aan de Zenithlaan, daarna naar een nieuw bejaardenhuisje aan de Draco, nummer 60. Tegenover hen was een rij gezinswoningen met o.a. de familie Frank en dochtertje Saskia, het was een gevarieerd opgezette wijk Krakeel. Nadat pa in 1977 was overleden in het ziekenhuis Bethesda in Hoogeveen, ging moeke terug naar Oost Groningen, naar Winschoten, waar haar jongste zus Rika woonde. Riekje overleed echter op niet al te oude leeftijd en toen leek moeke toch te vereenzamen. Na familieberaad lukte het haar in Noordhorn een plek te bezorgen in het verbouwde “Paluno”, een vroegere school, later tricotagefabriek. Ze kreeg de mooiste van de 10 beschikbare appartementen. In 1994 verhuisde ze naar het verzorgingstehuis “De Westerburcht” waar ze nog acht jaar verbleef. Ze overleed begin juli 2002 in “het Zonnehuis”, de laatste dagen van haar leven verbleef ze daar.
Ik vond nog een handvol kiekjes terug die ze zelf maakte, toen ze voorlopig een begane grond huisje had betrokken aan de De Ruyterstraat (of was het laan?), een karakteristieke buurt
, zijstraat van de Tromplaan. Ze heeft daar dus ook nog eens bezoek gehad van de familie Frank uit Hoogeveen en ook kleindochter Wieneke kwam wel bij oma logeren. Sfeerbeelden van niet eens zo’n lange periode in dit deel van Sodom:

De familie Frank op bezoek bij oma Blaauw in Winschoten. De dame rechts ken ik niet. Een buurvrouw?!

Saskia Frank met pop poserend voor oma Blaauw. Op de achtergrond het speeltuingebouw aan de Tromplaan, waarvan ook door de wandelsporttak gebruik werd gemaakt.

Bloeiende prunus aan de De Ruyterstraat, voorjaar 1978 denk ik.

Een pak sneeuw in deze straat die wel iets weg had van een hofje.

Kleindochter Wieneke als logeetje, badminton spelend.

Van deze straten (er was ook een Witte de Withstraat) en hun karakteristieke woningen is denk ik niets meer over, gesloopt en heringericht.

SCHEEMDA/MIDWOLDA – Nije DUVEKOATER nummer 59, april 2017

t Prachtege tiedschrift DUVEKOATER (Oetgoave van Historische Verainen Scheemde e.o.)  is al n tiedje oet, mor t is nog aal schier om der noar te kieken….

Ploatje van d’Oosterd in Scheemde. Acht bladzieden over d’Oosterd mit n bult foto’s, ook aine woar Miny Boesman op staait, en aine mit n poar hoezen. In ain van dij hoezen haar De Groot n bakkerij, doar gingen we as we van d’ULO kwamen, wel ains langs, pennywafel veur n dubbeltje….. Bekende noamen: Buseman, Stikker, Toxopeus, Meiborg….
In dizze Duvekoater ook n verhoal van J.P. Koers over n bezuik van schoulmeester Rijkens aan Olle Kerke tussen Midwolle en Nijwolle. Jan Groenbroek het vief bladzieden besteed aan de Middenstand mit n haile riege olle advertenties.
Veur ons as old Midwolmers is benoam t verhoal “Kreiters ronde door Midwolda (12)” van belang. Dizze raais gain Bouman-verhoal, mor n biedroage van Krieno Adam, twaide zeun van Jurjen en Tijtje. Krieno was bie de plietsie, mor hai verongelukte in 2003 op Knoal. Krieno is de hoezen bie laangs en de bewoners van dij hoezen. Joa, kwam e Jan Blaauw en zien Wiene ook tegen, en Henkie en Gepke. mor hai nuimde Hemmo en mie nait. Wie wazzen nog te klaain, deden nog nait mit, loaten we t doar mor op holden. Dat Blaauw schreven wer as “Blauw”, beetje slordeg.
Wat ik nait hailemoal begriep, is dat soamensteller Bouman mie n joar leden n poar moal benoaderde mit verzuik om d’olle groepsfoto op te sturen. (Groepsfoto van de Woningbaauwbewoners, staait op dizze webstee.) En of ik de noamen en zo ook der bie doun wol…. Heb ik doan, nooit meer wat van heurd of zain….
Joa, dizze foto:

Nee, dizze foto staait nait in Duvekoater. Wel ook n verhoal over de Huninga’s en over doevetillen… Mooi, zo’n tiedschrift!
Meer waiten? www.historiescheemda.nl

MIDWOLDA/WINSCHOTEN – SCHRIJVEN: Kweekschooltijd als oefenperiode met o.a. KWEEKGEKWAAK….

“KWEEKGEKWAAK” – orgaan van de Rijkskweekschool Winschoten.
Voorbeeld:

(met dank aan Ina Oorburg-Moerker, van wie ik een stapeltje oude schoolkranten tot mijn beschikking kreeg)

SCHRIJVEN? Nadat ik de schrijfkunst had geleerd bij meester Smit (“Buikie” voor ingewijden) in de combinatieklas 1-2 van de Midwolder O.L.S.  aan de Hoofdweg, bleef ik schrijven, zowel thuis als op school. Opstellen bleken favoriet, reisschriften ook. Op de ULO werd het moeiteloos doorgetrokken. Meestal was de docent, meneer Hoek met name, bijzonder tevreden over mijn gewrochte verhalen. Eén zeldzame keer had ie er een rooie streep overheen getrokken, beschuldigde me van “bombast”, maar de inhoud van die term leerde ik later pas op de kweekschool. Over de kweekschool gesproken….

Bovenstaand, als illustratie, het voorplat van een KWEEKGEKWAAK, negende jaargang nummer 3 (mei 1964). KWEEKGEKWAAK was het orgaan van de Rijkskweekschool in Winschoten. In mei 1964 waren er drie redactieleden: Renée Pieters, Peter van de Bremen en Eelko Westervaarder. Nee, toen zat ik er nog niet bij, het was het crisisjaar ’63-’64 waarin ik ben blijven zitten in de 3e klas, ik had meer dan genoeg van de opleiding, wilde het liefst ermee stoppen. Geen optimale situatie dus om deel uit te maken van een schoolkrantredactie….Pa Blaauw heeft toen een indringend gesprek met directeur De Weger gehad, ze hebben me daarna weten te bepraten en ben ik na de zomervakantie, in september 1964, opnieuw begonnen in de 3e klas met nieuwe gezichten om mij heen, en een enkel vertrouwd.
Als je zo’n oude schoolkrant openslaat, ben je goeddeels terug in de tijd, gaat de kweekschoolperiode ‘herleven’. Dat heb ik al, wanneer ik de namen van de redactieleden typ, meteen doemen de gezichten op van Renée, Peter en Eelko…. Dat gebeurt ook als ik zie dat “U.K. van Delden” verantwoordelijk was voor de illustraties. Dat is dus (voor ons) ‘Upie’ die later graag ‘Uipko’ wilde worden genoemd, dat klonk (volgens zijn nieuwe vriendin destijds) blijkbaar serieuzer. Toen ik in de nieuwe derde klas mijn weg probeerde te vinden, raakte ik o.a. bevriend met Upie, die aan de Kastanjelaan in Winschoten woonde, vlakbij het WVV-voetbalveld. Ben regelmatig eens mee geweest naar huis, altijd een welkome sfeer. Upi was goed in tekenen. Bovendien deed ie iets in de muziek, met een trompet. Hoe heette dat Winschoter korps nog maar weer? ‘Nieuw Leven’?! (We hebben eens een heleboel blaastoeters te leen gekregen om ‘onze handballers’ te ondersteunen bij een toernooi in de veemarkthal in Leeuwarden!) Upie heeft er denk ik voor gezorgd dat ik deel ging uitmaken van de redactie van “Kweekgekwaak”. Helaas heb ik al die krantjes, die ik keurig had bewaard, niet meer tot mijn beschikking. Net als bijvoorbeeld mijn exemplaren van “De Geel-Zwarte”, het clubblad van de v.v. Scheemda, waren ze in dozen opgeborgen bij moeke Blaauw in WInschoten. Toen zij naar Noordhorn ging verhuizen, is er helaas veel “troep” weggedaan en daartoe behoorden ook de schoolkranten…..
Als medewerkers van de boven getoonde schoolkrant kom ik meteen al de naam van mijn broer Hemmo tegen die een beetje gezwollen en ook wat provocerend schrijft over “Sexuele voorlichting op de lagere school“, een vervolg. In een eerder nummer stond kennelijk ook al iets over dit onderwerp. Het boeiende van dit nummer is dat er meteen ook een spitsvondige reactie kon worden geplaatst, van een iets oudere kweekscholier uit 5b, J. de Bruyne. Die bleek goed van de tongriem te zijn gesneden en fileerde min of meer het artikel van mijn broer. Tja…..
Merkwaardig vind ik dat er ook gedichten in dit schoolkrantje staan, maar allemaal onder pseudoniem…. Uitgezonderd eentje, van K. Norder: “Verworven en gevloden smart” met als terugkerende eerste regel “Mijn hart is moe…., oneindig moe….” Het doet haast Middeleeuws aan en kennelijk was dat ook de bedoeling.
‘Vrijman’ bleek een heel andere poëet, lees maar eens:
“donderende moddermoppen
komen gillend aan
zij zijn als zwijnen in de goot
en beschrijven vals hun baan

maar wacht niet op mij
onverzoenlijk hatende dragonders
dan verscheur ik jullie pas maar op
nee kom niet binnen mijn bereik
ik scheur je bloedend uit de lucht
de rood bezijpte vloer
zal golven golven met geen zucht”

‘Vrijman’ begon veelbelovend, maar die tweede strofe…. (En wat is rood bezijpt? Een typefout?)
Jacob Ahlers uit Finsterwolde, een klasgenoot van broer Hemmo, schreef een kritische bijdrage die in de huidige tijd niet uit de pas zou lopen: “NEDERLAND, EEN TOEVLUCHTSOORD VOOR VERDRUKTEN”. Zijn conclusie aan het eind: “Mijns inziens kunnen we Nederland terecht een toevluchtsoord voor verdrukten noemen, maar of we er altijd goed aan doen om alles maar in huis te halen, betwijfel ik ten zeerste.” Zie je, er is niets nieuws onder de zon……
Ook onder pseudoniem (‘MMM’ en dan denk ik aan Marinus Meijer) een artikel over “MET DE COLLECTEBUS OP STAP” met als een van de conclusies: “Het collecteren verenigt de mensen: als er niet gecollecteerd werd, zou de wereld reeds lang te gronde zijn gegaan aan het verderfelijke individualisme.” En dan vervolgt MMM: “Het smeedt een band (denk aan alle deuren die voor uw neus worden dichtgesmeten…)”  En MMM besluit met “Collecteren is een nuttig beroep. Nee, het is geen beroep, het is een roeping!”
En natuurlijk ook de onvermijdelijke rubriek “WIST U DAT….” Vooruit dan maar, eentje:
“Wist u dat liefde de poker van het leven is? Je begint met een paar en je eindigt met een full house……” Was getekend: ‘De Arabier’.

Hoe de schoolkrant werd bekostigd? Er werden advertenties opgehaald, ontworpen en geplaatst.

Dat ophalen diende te gebeuren door een redactielid, Peter van der Bremen heeft zich hier ook mee bezig gehouden, Hij kende Winschoten immers op zijn duimpje.  Het ontwerpen en afdrukken gebeurde bij de heer en mevrouw Nieuwenhuis. (Een van de twee was gehandicapt….) Het was nog ouderwets stencilwerk, van die typestencils, waar je als het tegenzat, constant met die rode correctievloeistof verbeteringen op aanbracht… Nee, een inbrandapparaat, dat was er nog niet, in ieder geval dáár niet. En goedkoop kopiëren of drukken, was er helemaal niet bij…. Pionierswerk, dat was het! (Wie weet later nog wat meer…)