MOEKE BLAAUW van Hoogeveen naar Winschoten (Tromplaan 59)

Nadat pa Blaauw in september 1977 was overleden in het Bethesda Ziekenhuis in Hoogeveen, was voor moeke Blaauw de glans af van het wonen in woonwijk Krakeel, aan de Draco, nummer 60. Aan meeleven geen gebrek, ze is er heel goed opgevangen door de buurt, maar toch, moeke werd rustelozer, kon het niet best meer vinden in haar huisje. Uiteindelijk besloot ze de mogelijkheid aan te grijpen naar Winschoten te verhuizen, waar haar jongere zus Riekje (aan de Grintweg) ongeneeslijk ziek was en wel wat steun van haar oudste zus kon gebruiken. In 1978, of was het toch al 1979…., verhuisde moeke naar de Tromplaan 59, een oude benedenwoning in een lange rij geschakelde witte huisjes aan een soort hofje. Ik dacht eerst dat het een aparte straat was, maar dat was niet zo, het was een zij-arm van de Tromplaan, dichtbij het speeltuingebouw van SV Bovenburen. We fronsten wel eerst even onze wenkbrauwen, want ze ging terug naar oude staat, waar ze een nieuw huisje gewend was…. Bovendien een lap grond achter het huis, waar nog ijverig is gespit door mijn broer en ook door Gé. Ook hier wist moeke vrij snel aansluiting te vinden bij de buren. Winschoten was voor haar natuurlijk ook wel enigszins bekend terrein. Ze heeft er zeker zo’n drie jaar gewoond, misschien nog wel iets langer. Toen kreeg ze een nieuw huisje toegewezen aan de Plataanweg, schuin tegenover de Grintweg, op een hoek bij de Acacialaan.
Hier nog wat kiekjes die ik opduikelde in de door haar nagelaten albums en plakboeken. Het was even zoeken, want erg systematisch ging ze niet te werk. Desnoods alles door elkaar, als het er maar in zat….Ze maakte zelf fotootjes met haar kleine toestel en liet dat ook wel door kleindochter Wieneke doen. Leuke herinneringen!

April/mei zal het hier zijn geweest, 1980? Prachtige sering met op de achtergrond de karakteristieke rij woningen, beneden en boven…

Kleindochter Wieneke (rechts) logeert bij oma, hier in het gezelschap van nichtje Rieta (als ik het goed heb begrepen…)

Met oma naar de theekoepel aan de Bovenburen, bij de camping. Later in het bezit van ondernemer Nantko Post.

Waar dit precies is? Ook bij de theekoepel?

Ander moment, andere plaats. Wieneke kiekte oma bij het standbeeld van Graaf Adolf in Heiligerlee.

De rolverdeling omgedraaid, Wieneke bij het beeld, oma kiekte.

Wieneke bij de Kloosterbrug….

Oma Blaauw bij de Kloosterbrug. (Hier werd ik zelf als jongen van een jaar of elf, twaalf, weggestuurd door een motormuis, toen we autonummers in een schrift noteerden. Het enige argument dat de politieman aanvoerde, was een schop in de kont….)

De winter van 1978/1979, toen zat moeke Blaauw dus al aan de Tromplaan….


Foto richting het gebouwtje van de Speeltuinvereniging “Bovenburen”.

Een gezellige buurt, waar moeke vrij snel in werd opgenomen. Er woonde naast haar een mevrouw Boonstra, anderen o.a. mevr. Andreas en mevr. Lemmen.

De meeste foto’s stammen uit 1979, enkele uit de beginjaren ’80.

111de GEBOORTEDAG MOEKE BLAAUW

Vandaag, 23 juni 2017, is het 111 jaar geleden dat mijn moeder, ‘moeke Blaauw’, werd geboren als oudste dochter van Hemmo de Groot en Gepke Hector, in Nieuw Beerta. Ze groeide op in Drieborg, ging in Winschoten in dienstbetrekking bij de dames Van der Meulen, trouwde in 1928 met Jan Blaauw uit Midwolda. Vanaf dat moment heeft ze zo’n 40 jaar in Midwolda gewoond op diverse adressen aan de ‘Olgersloane’, Hoofdweg (2 adressen), woningbouw (E53, later Schortinghuislaan 11) en Niesoordlaan 59. In de tweede helft van ’68 verhuisde ze met pa naar Hoogeveen, eerst tijdelijk in een flat aan de Zenithlaan, daarna naar een nieuw bejaardenhuisje aan de Draco, nummer 60. Tegenover hen was een rij gezinswoningen met o.a. de familie Frank en dochtertje Saskia, het was een gevarieerd opgezette wijk Krakeel. Nadat pa in 1977 was overleden in het ziekenhuis Bethesda in Hoogeveen, ging moeke terug naar Oost Groningen, naar Winschoten, waar haar jongste zus Rika woonde. Riekje overleed echter op niet al te oude leeftijd en toen leek moeke toch te vereenzamen. Na familieberaad lukte het haar in Noordhorn een plek te bezorgen in het verbouwde “Paluno”, een vroegere school, later tricotagefabriek. Ze kreeg de mooiste van de 10 beschikbare appartementen. In 1994 verhuisde ze naar het verzorgingstehuis “De Westerburcht” waar ze nog acht jaar verbleef. Ze overleed begin juli 2002 in “het Zonnehuis”, de laatste dagen van haar leven verbleef ze daar.
Ik vond nog een handvol kiekjes terug die ze zelf maakte, toen ze voorlopig een begane grond huisje had betrokken aan de De Ruyterstraat (of was het laan?), een karakteristieke buurt
, zijstraat van de Tromplaan. Ze heeft daar dus ook nog eens bezoek gehad van de familie Frank uit Hoogeveen en ook kleindochter Wieneke kwam wel bij oma logeren. Sfeerbeelden van niet eens zo’n lange periode in dit deel van Sodom:

De familie Frank op bezoek bij oma Blaauw in Winschoten. De dame rechts ken ik niet. Een buurvrouw?!

Saskia Frank met pop poserend voor oma Blaauw. Op de achtergrond het speeltuingebouw aan de Tromplaan, waarvan ook door de wandelsporttak gebruik werd gemaakt.

Bloeiende prunus aan de De Ruyterstraat, voorjaar 1978 denk ik.

Een pak sneeuw in deze straat die wel iets weg had van een hofje.

Kleindochter Wieneke als logeetje, badminton spelend.

Van deze straten (er was ook een Witte de Withstraat) en hun karakteristieke woningen is denk ik niets meer over, gesloopt en heringericht.

SCHEEMDA/MIDWOLDA – Nije DUVEKOATER nummer 59, april 2017

t Prachtege tiedschrift DUVEKOATER (Oetgoave van Historische Verainen Scheemde e.o.)  is al n tiedje oet, mor t is nog aal schier om der noar te kieken….

Ploatje van d’Oosterd in Scheemde. Acht bladzieden over d’Oosterd mit n bult foto’s, ook aine woar Miny Boesman op staait, en aine mit n poar hoezen. In ain van dij hoezen haar De Groot n bakkerij, doar gingen we as we van d’ULO kwamen, wel ains langs, pennywafel veur n dubbeltje….. Bekende noamen: Buseman, Stikker, Toxopeus, Meiborg….
In dizze Duvekoater ook n verhoal van J.P. Koers over n bezuik van schoulmeester Rijkens aan Olle Kerke tussen Midwolle en Nijwolle. Jan Groenbroek het vief bladzieden besteed aan de Middenstand mit n haile riege olle advertenties.
Veur ons as old Midwolmers is benoam t verhoal “Kreiters ronde door Midwolda (12)” van belang. Dizze raais gain Bouman-verhoal, mor n biedroage van Krieno Adam, twaide zeun van Jurjen en Tijtje. Krieno was bie de plietsie, mor hai verongelukte in 2003 op Knoal. Krieno is de hoezen bie laangs en de bewoners van dij hoezen. Joa, kwam e Jan Blaauw en zien Wiene ook tegen, en Henkie en Gepke. mor hai nuimde Hemmo en mie nait. Wie wazzen nog te klaain, deden nog nait mit, loaten we t doar mor op holden. Dat Blaauw schreven wer as “Blauw”, beetje slordeg.
Wat ik nait hailemoal begriep, is dat soamensteller Bouman mie n joar leden n poar moal benoaderde mit verzuik om d’olle groepsfoto op te sturen. (Groepsfoto van de Woningbaauwbewoners, staait op dizze webstee.) En of ik de noamen en zo ook der bie doun wol…. Heb ik doan, nooit meer wat van heurd of zain….
Joa, dizze foto:

Nee, dizze foto staait nait in Duvekoater. Wel ook n verhoal over de Huninga’s en over doevetillen… Mooi, zo’n tiedschrift!
Meer waiten? www.historiescheemda.nl

MIDWOLDA/WINSCHOTEN – SCHRIJVEN: Kweekschooltijd als oefenperiode met o.a. KWEEKGEKWAAK….

“KWEEKGEKWAAK” – orgaan van de Rijkskweekschool Winschoten.
Voorbeeld:

(met dank aan Ina Oorburg-Moerker, van wie ik een stapeltje oude schoolkranten tot mijn beschikking kreeg)

SCHRIJVEN? Nadat ik de schrijfkunst had geleerd bij meester Smit (“Buikie” voor ingewijden) in de combinatieklas 1-2 van de Midwolder O.L.S.  aan de Hoofdweg, bleef ik schrijven, zowel thuis als op school. Opstellen bleken favoriet, reisschriften ook. Op de ULO werd het moeiteloos doorgetrokken. Meestal was de docent, meneer Hoek met name, bijzonder tevreden over mijn gewrochte verhalen. Eén zeldzame keer had ie er een rooie streep overheen getrokken, beschuldigde me van “bombast”, maar de inhoud van die term leerde ik later pas op de kweekschool. Over de kweekschool gesproken….

Bovenstaand, als illustratie, het voorplat van een KWEEKGEKWAAK, negende jaargang nummer 3 (mei 1964). KWEEKGEKWAAK was het orgaan van de Rijkskweekschool in Winschoten. In mei 1964 waren er drie redactieleden: Renée Pieters, Peter van de Bremen en Eelko Westervaarder. Nee, toen zat ik er nog niet bij, het was het crisisjaar ’63-’64 waarin ik ben blijven zitten in de 3e klas, ik had meer dan genoeg van de opleiding, wilde het liefst ermee stoppen. Geen optimale situatie dus om deel uit te maken van een schoolkrantredactie….Pa Blaauw heeft toen een indringend gesprek met directeur De Weger gehad, ze hebben me daarna weten te bepraten en ben ik na de zomervakantie, in september 1964, opnieuw begonnen in de 3e klas met nieuwe gezichten om mij heen, en een enkel vertrouwd.
Als je zo’n oude schoolkrant openslaat, ben je goeddeels terug in de tijd, gaat de kweekschoolperiode ‘herleven’. Dat heb ik al, wanneer ik de namen van de redactieleden typ, meteen doemen de gezichten op van Renée, Peter en Eelko…. Dat gebeurt ook als ik zie dat “U.K. van Delden” verantwoordelijk was voor de illustraties. Dat is dus (voor ons) ‘Upie’ die later graag ‘Uipko’ wilde worden genoemd, dat klonk (volgens zijn nieuwe vriendin destijds) blijkbaar serieuzer. Toen ik in de nieuwe derde klas mijn weg probeerde te vinden, raakte ik o.a. bevriend met Upie, die aan de Kastanjelaan in Winschoten woonde, vlakbij het WVV-voetbalveld. Ben regelmatig eens mee geweest naar huis, altijd een welkome sfeer. Upi was goed in tekenen. Bovendien deed ie iets in de muziek, met een trompet. Hoe heette dat Winschoter korps nog maar weer? ‘Nieuw Leven’?! (We hebben eens een heleboel blaastoeters te leen gekregen om ‘onze handballers’ te ondersteunen bij een toernooi in de veemarkthal in Leeuwarden!) Upie heeft er denk ik voor gezorgd dat ik deel ging uitmaken van de redactie van “Kweekgekwaak”. Helaas heb ik al die krantjes, die ik keurig had bewaard, niet meer tot mijn beschikking. Net als bijvoorbeeld mijn exemplaren van “De Geel-Zwarte”, het clubblad van de v.v. Scheemda, waren ze in dozen opgeborgen bij moeke Blaauw in WInschoten. Toen zij naar Noordhorn ging verhuizen, is er helaas veel “troep” weggedaan en daartoe behoorden ook de schoolkranten…..
Als medewerkers van de boven getoonde schoolkrant kom ik meteen al de naam van mijn broer Hemmo tegen die een beetje gezwollen en ook wat provocerend schrijft over “Sexuele voorlichting op de lagere school“, een vervolg. In een eerder nummer stond kennelijk ook al iets over dit onderwerp. Het boeiende van dit nummer is dat er meteen ook een spitsvondige reactie kon worden geplaatst, van een iets oudere kweekscholier uit 5b, J. de Bruyne. Die bleek goed van de tongriem te zijn gesneden en fileerde min of meer het artikel van mijn broer. Tja…..
Merkwaardig vind ik dat er ook gedichten in dit schoolkrantje staan, maar allemaal onder pseudoniem…. Uitgezonderd eentje, van K. Norder: “Verworven en gevloden smart” met als terugkerende eerste regel “Mijn hart is moe…., oneindig moe….” Het doet haast Middeleeuws aan en kennelijk was dat ook de bedoeling.
‘Vrijman’ bleek een heel andere poëet, lees maar eens:
“donderende moddermoppen
komen gillend aan
zij zijn als zwijnen in de goot
en beschrijven vals hun baan

maar wacht niet op mij
onverzoenlijk hatende dragonders
dan verscheur ik jullie pas maar op
nee kom niet binnen mijn bereik
ik scheur je bloedend uit de lucht
de rood bezijpte vloer
zal golven golven met geen zucht”

‘Vrijman’ begon veelbelovend, maar die tweede strofe…. (En wat is rood bezijpt? Een typefout?)
Jacob Ahlers uit Finsterwolde, een klasgenoot van broer Hemmo, schreef een kritische bijdrage die in de huidige tijd niet uit de pas zou lopen: “NEDERLAND, EEN TOEVLUCHTSOORD VOOR VERDRUKTEN”. Zijn conclusie aan het eind: “Mijns inziens kunnen we Nederland terecht een toevluchtsoord voor verdrukten noemen, maar of we er altijd goed aan doen om alles maar in huis te halen, betwijfel ik ten zeerste.” Zie je, er is niets nieuws onder de zon……
Ook onder pseudoniem (‘MMM’ en dan denk ik aan Marinus Meijer) een artikel over “MET DE COLLECTEBUS OP STAP” met als een van de conclusies: “Het collecteren verenigt de mensen: als er niet gecollecteerd werd, zou de wereld reeds lang te gronde zijn gegaan aan het verderfelijke individualisme.” En dan vervolgt MMM: “Het smeedt een band (denk aan alle deuren die voor uw neus worden dichtgesmeten…)”  En MMM besluit met “Collecteren is een nuttig beroep. Nee, het is geen beroep, het is een roeping!”
En natuurlijk ook de onvermijdelijke rubriek “WIST U DAT….” Vooruit dan maar, eentje:
“Wist u dat liefde de poker van het leven is? Je begint met een paar en je eindigt met een full house……” Was getekend: ‘De Arabier’.

Hoe de schoolkrant werd bekostigd? Er werden advertenties opgehaald, ontworpen en geplaatst.

Dat ophalen diende te gebeuren door een redactielid, Peter van der Bremen heeft zich hier ook mee bezig gehouden, Hij kende Winschoten immers op zijn duimpje.  Het ontwerpen en afdrukken gebeurde bij de heer en mevrouw Nieuwenhuis. (Een van de twee was gehandicapt….) Het was nog ouderwets stencilwerk, van die typestencils, waar je als het tegenzat, constant met die rode correctievloeistof verbeteringen op aanbracht… Nee, een inbrandapparaat, dat was er nog niet, in ieder geval dáár niet. En goedkoop kopiëren of drukken, was er helemaal niet bij…. Pionierswerk, dat was het! (Wie weet later nog wat meer…)

FAMILIEFOTO – Echte Winschoter namen: Dammer en Poppen…..


Mooie herinnering! De belichting is dan misschien niet zo denderend, de vier oudere volwassenen staan ontspannen op de kiek! Moeke Blaauw maakte de foto tijdens een groepsreis naar de Holterberg, in 1978. Ze woonde toen blijkbaar nog maar kort in Winschoten, waarschijnlijk nog in de oude benedenwoning van het witgekalkte blok aan de M.A. de Ruyterstraat, een zijweg van de Tromplaan. Pa was in september 1977 overleden in Hoogeveen en toen kon moeke haar draai niet meer vinden aan de Draco, nummer 60. Moeke was een echte mensenmens, begon haar jongste zus Riekje te missen, vooral het bericht over de beenmergaandoening van haar zus bespoedigde moeke haar verhuizing vanuit Hoogeveen naar Sodom. In Winschoten had ze nog familie zoals haar jongste zus Riekje met haar man Jan Poppen en een zus van pa Blaauw, Fenje, getrouwd met Freerk Dammer. Die familie heeft geholpen bij een snelle gewenning en moeke heeft daardoor nog een gezellige periode gehad in de Molenstad.
Moeke ging ook mee met dit busreisje naar Overijssel, naar de Holterberg. Ze maakte toen al foto’s, geneerde zich niet voor fouten, drukte af. Op deze kiek dus de gnoemde familieleden: Fenje Dammer-Blaauw, Riekje Poppen-de Groot, Freerk Dammer en Jan A. Poppen. “Oom Freerk en Tan’ Fenje” heb ik niet zo goed gekend. Ze hebben jaren lang aan De Garst gewoond en zijn daar op een heel vervelende manier vandaan gebonjourd. (Conflict met de gemeente, de Dammerwoning werd uiteindelijk onteigend.) Er is nog een krantenfoto van de deplorabele laatste fase aan De Garst. Alles wat afgebroken moest worden, was al weg, de straat overhoop gehaald… En wie troonden daar nog aan De Garst? De familie Dammer. Ja, de familie dolf het onderspit, kreeg uiteindelijk een woning aan de noordkant van het centrum, de straatnaam ben ik vergeten. Bloemenbuurt? Wat oom Freerk deed vroeger….. Wegwerker? Op politiek terrein was hij een vurige communist, al werd daar (in onze aanwezigheid) nooit over gesproken. Het zou me niet verbazen als dat ook het thema was, waarover met pa Blaauw “hikhakkerij” is ontstaan. Daardoor was het contact spaarzaam, al kwam tante Fenje wel eens alleen op de fiets naar Midwolda, naar de Niesoordlaan, met een forse zak snoep in de fietstas…. Toen moeke na pa’s overlijden alleen in Winschoten kwam te wonen, is het contact hersteld. Gingen ze dus ook wel samen mee met reisjes, zoals dit in ’78.
Met de familie Poppen is meer contact geweest. Toen het gezin van pa en moeke nog in Midwolda woonde, in de woningbouw, later aan de Niesoordlaan, gingen wij langs het veen ‘binnendoor’ naar Winschoten. Langs de Verlengde Kloosterlaan? In ieder geval woonden oom Jan en tan’ Riekje aan de Grintweg nummer 82, niet ver Steenhouwerij De Weijs en bijna naast groenteboer Molema. Tante Rika was een gastvrije, goedlachse jongste zus van moeke. In de eerste jaren woonde de moeder van oom Jan bij haar zoon en schoondochter in, tot haar dood. Een tamelijk statige dame in donkere kleren, meestal zwart denk ik. Nee, die lachte niet zo veel Tante Rika compenseerde dat, oom Jan trouwens ook wel, een man gezegend met veel gevoel voor humor. Hij liep wat ongelukkig. Had ie kinderverlamming gehad vroeger? Een van zijn armen functioneerde ook niet helemaal naar behoren. Hij was bode/kwitantieloper bij De Winschoter Courant, dat zal dan bij drukkerij Van der Veen zijn geweest, het bedrijf dat de Winschoter Courant uitgaf. (Met De Graaf als invloedrijke directeur!) Oom Jan haalde denk ik abonnementsgelden op en rekende misschien ook wel advertentiekosten af, toen kon dat nog bij de mensen aan huis. Beide zoons Jibbo en Hemmo waren een stuk jonger, maar we hadden een plezierig contact, al werd dat nooit intensief. Jibbo is overleden, Hemmo woont in Winschoten voor zo ver ik weet, contact hebben we niet meer. (Jibbo werkte zijn hele arbeidstijd ook bij de Winschoter, later zelfs nog bij het Nieuwsblad/Dagblad van het Noorden).
De beide mannen zijn denk ik het eerst overleden. Later ook tante Rika, na moeilijke laatste jaren. Ze klaagde zelden of nooit! En uiteindelijk tante Fenje ook, al staat me daar, vergeef me, niets van bij…. Dierbare mensen, maar, zeker de mannen, ook Oost-Groninger kopstukken, dwarsliggers bij tijd en wijle. Of zijn ze me daarom juist dierbaar geworden?!