SCHEEMDA: In memoriam ‘meneer Hoek’, oud-leraar MULO Scheemda – correctie

Naar aanleiding van de vijf blogs met het “In Memoriam meneer Hoek” kwamen er waarderende woorden van de familie Hoek via dochter Truus Brouwer-Hoek. (Beno Doedens zorgde ervoor dat er een print bij de weduwe van meneer Hoek werd afgeleverd). Ook een corrigerende opmerking, voor de volledigheid:

“In het in memoriam komt een aantal keren mijn oom Bert voor. Hij heeft in die jaren, wegens familieomstandigheden, enige tijd bij mijn ouders in Scheemda gewoond. Na de kweekschool is hij naar Termunterzijl verhuisd waar hij tot zijn pensioen directeur van de basisschool is geweest. Hij heeft nooit in Nieuwolda voor de klas gestaan.”
Truus Brouwer-Hoek (mede namens Eef Hoek en Lineke van Schaik-Hoek)

Bert Bos, precies in het midden van de foto, de zwager van meneer Hoek.

Bert Bos, precies in het midden van de foto, de zwager van meneer Hoek.

 

 

MIDWOLDA: O.L.S. Hoofdweg – meester Smit, bijnaam: “Buikie”- reacties Edzo Broesder en Beno Doedens

Wat zo’n oude schoolfoto niet oproept:
140 Midwolda - OL School verkl
Reacties van Edzo Broesder en Beno Doedens, straks….
Zelf heb ik ook twee jaar in de klas gezeten bij meester Smit, alias “Buikie”. De lagere school was toen nog uitsluitend het domein van schoolmeesters, en de kleuterschool kende eigenlijk alleen maar “juffen”. Meester Smit is in mijn herinnering een bijna altijd rustige schoolmeester, zelfs als hij kwaad was. Bij hem denk je inderdaad meteen ook aan lijfstraffen. Hij nam je zo over de knie en dan kreeg je klappen met de vlakke hand; als het vergrijp erger was, dan ging je mee naar de gang en dan kwam er een stokje aan te pas…. Dat laatste is mij nooit overkomen, maar het steeds maar bang zijn in de klas, is me lang bijgebleven. Praten met een klasgenoot was er niet bij en zelfs opzij kijken werd soms ‘beloond’ met klappen.
Wat de lessen betreft, staat het schrijven me nog het duidelijkst in mijn geheugen. Opperste concentratie en alles keurig recht onder elkaar, want je moest met de bladzij bij de meester komen, voor de klas. Soms al na de eerste regel, of na een halve bladzij, met een hele bladzijde zeker. Dan werd er kritisch gekeken en een liniaal gehanteerd om te beoordelen of de letters, cq. de woorden wel precies recht onder elkaar stonden en eenvormig waren, gelijk aan het voorbeeld. Bij afwijkingen werden er lijnen getrokken om het “foute” extra te markeren. Ik heb duidelijk leren schrijven, maar betwijfel of dat door de “dreiging van hogerhand” is bevorderd….
Wat wel een positieve herinnering heeft achtergelaten, is het laatste kwartier van de week, het voorlezen op de vrijdagmiddag. Meestal uit een boekje van Okki Pepernoot, van Leonard Roggeveen. Dat vond ik prachtig!
Gezongen werd er ook bij meester Smit. Liedjes die volgens mij wel erg veel eisen stelden aan de stemmen van de jonge kinderen in klas 1 en 2.
“Een scheepje in de haven landt
Hojo hojo hojo hojo….
Gevuld met specerijen….      enz.
Misschien ging het vooral om die specerijen om de herkomst van meester Smit te benadrukken. Ik kon met mijn stem de hoogte van dat “Hojo” maar niet bereiken. En dan kwam “Buikie” (nu durf ik de scheldnaam wel te gebruiken…) bij de rijen langs om te horen waar het fout ging….
Later, toen ik al een verwoed lezer was geworden en de boeken van J.B.Schuil ontdekte, kwam ik de naam “Buikie” opnieuw tegen:
buikie
De illustratie is van internet gelukt, een eerste druk van dit boek van J.B.Schuil: “Hoe de Katjangs op de kostschool Buikie kwamen”… De kennismaking met Schuil vond pas plaats op de Scheemter MULO, denk ik. Wel kenden we toen al het verhaal van “Rob en de stroper van Tjot-Idi”, van een hoorspel op de radio, maar dat verbond ik toen nog niet aan de schrijver van de bestsellers over de AFC’ers en de Katjangs. Of Buikie uit het Schuilboek veel gemeen had met onze Buikie? Ik weet het niet meer… Eén gemeenschappelijke factor in ieder geval: Nederlands Indië!
Meester Smit woonde met zijn vrouw aan de Hoofdweg in Midwolda-Oost, in de helft van zo’n typerend huis met spits dak. Hij fietste altijd heel kalm naar school en weer terug. Was hij het niet die zijn schooltas zo opvallend aan de stang van zijn fiets had hangen? Ik heb dat later nog wel eens geïmiteerd… Veel later, toen ik op de kweekschool van meneer De Weger zat…

Naar aanleiding van de blog over Jan Meijer reageerde Edzo Broesder met de volgende anekdote:
“Jan was in zijn schooltijd een jongen, waar altijd wel iets mee was te beleven. Ook in de klas. Meester Smit of “Buikie” zoals hij door ons wel werd genoemd, wilde iemand die een ondeugende streek had uitgehaald nog wel eens een pak voor de broek geven met een speciaal stokje. En Jan overkwam dat zo nu en dan. Op een dag kwam hij op school en liet ons zien, dat hij een stuk dik karton achter in zijn broek had gestoken. En wat wij uiteraard verwachten, gebeurde. Eenmaal in de klas zag Jan kans het zover te krijgen, dat hij van “Buikie” een pak voor de broek kreeg. Maar door het stuk karton voelde Jan er echter niks van. Terwijl “Buikie” met zijn stokje maar zat te slaan op de broek van Jan, die bij hem over de knie lag, lachte die heel vriendelijk naar ons. Wat wij natuurlijk schitterend vonden. Al durfden wij niet terug te lachen. Want in onze broeken  zat geen karton. Daarbij, een pak voor de broek was bij meester Smit snel verdiend”.

Hierop kwam een reactie van Beno Doedens:
Mijn vader heeft dat er op slaan van Buikie niet geaccepteerd. Nadat ik een keer ’s middags niet naar school terug wilde, omdat ik ’s morgens  van “Buikie” met zijn stok een pak voor de broek had gehad, moest ik de reden waarom ik niet wilde wel vertellen. Zonder pardon werd ik achter op de fiets gezet, naar school gebracht, bij Mr. Smit in de klas afgeleverd. Waarna mijn vader de meester liet weten, dat als ik een pak voor de broek verdiende, hij dat zelf wel afkon en dat de meester met zijn poten van zijn zoon af diende te blijven!  Anders zou vader wel een klacht indienen bij het hoofd der school. Vader was loeikwaad en heeft meester Smit ook nog even laten weten dat ie dat misschien wel met de kampong kinderen in Indië kon doen (Meester Smit was onderwijzer in Indië geweest, ‘s-zomers had ie ook altijd een soort van tropenpak aan), maar dat het hier toch wel anders ging. Ik heb daarna nooit geen last meer met meester Smit gehad. Als er wat aan de hand was, nam meester Smit me even apart en fluisterde stiekem: “Most nait weer doun mien jong !” 

MIDWOLDA: Schoolplein O.L.S. Hoofdweg – Reacties van Ben Doedens en Theo Kiewiet

Nog even terug naar de ansichtkaart met de zwart-wit afbeelding van de aloude O.L.S. aan de Hoofdweg. Het schoolgebouw op de achtergrond, het schoolplein met de spelende kinderen en de toezichthoudende leerkrachten centraal. Rechts de hoofdenwoning met de royale begroeiing.
140 Midwolda - OL School verkl
Nee, ik herken er slechts enkele, al eerder genoemd: Geert Wiechers en Edzo Broesder, de latere schoolmeester/wielrenner/schaatser…
Er kwamen wel enkele reacties binnen, eerst maar Beno Doedens (Oude Pekela) aan het woord, een maand ouder dan ik en op de O.L.S. mijn klasgenoot:
“Ik heb de kaart, uitgegeven door de gebr. Van der Wal (Snieder Van der Wal op de hoek van de Olgers Loane) in mijn verzameling. Mijn exemplaar werd door Edzo Broesder verzonden aan zijn moeder (of oma) in het Academisch Ziekenhuis in Groningen. Edzo woonde toen op de Olgers Loane (nu Diurckenlaan).”

Later kwam Beno met een tweede reactie:
“Midden op de foto voor de open poort hangt m.i. Iektje Schrik op de rug van een mede-leerlinge. En de jongen met de fiets is er ongetwijfeld één van “Boontje”, wellicht Jan Boneschansker die de leeftijd had van je broer Hemmo.”

Theo hij is bij uitstek de man die iets te zeggen heeft over zijn dorp Midwolda en binnen dat gebied ook nog eens gespecialiseerd, als het om de O.L.S. gaat! (Denk ook maar aan het boekwerk “115 Jaar Openbaar Onderwijs in Midwolda”.) Een eerste opmerking over de ansichtkaart:
“Dan de foto van de school. Deze is van augustus 1950. Hierop staat mijn moeder, Trijntje Adam met haar zus Willie op de nek.  Ze staan voor de open poort aan de linker kant. Ook staat Geert Heikens op de foto, later de man van Tante Willie.”

Verschillende namen voor dezelfde kinderen…. (Beno, excusez-moi, maar ik denk in dit geval dat Theo gelijk heeft…)
Van Theo Kiewiet kreeg ik nog een tweede, meer persoonlijke mail, waaruit ik toch graag citeer voor deze blog. Theo vertelt met liefde over zijn moeder Trijntje Adam, ook voor mij geen onbekende, al was ze wel wat jaren ouder dan ik ben. (Volgers van deze weblog hebben de foto’s waarop een van ons of waarop we beiden staan, al wel eens gezien, en anders maar even ‘zoeken’…)
Theo’s moeder hield sinds de reünie van de O.L.S. (1996) in een schriftje bij welke leerlingen er nadien overleden zijn. Na het overlijden van Theo’s moeder werd dat feit ook gememoreerd in de toespraak bij haar begrafenis:
(:)
Trijntje wist ontzettend veel van de dorpsgemeenschap. Ze hield van mensen uit haar dorp. Namen en geboortedata kon ze zo uit een schrift halen. Alle namen van mensen, die overleden waren kregen een rode streep onder hun naam.
Zo werden ze door Trijntje bijgeschreven in de dood. Ze werden niet doorgestreept, maar onderstreept. Daarmee onderstreepte ze de waarde, de betekenis van de mensen, die ze kende uit haar dorp. Zo probeerde zij de herinneringen levend te houden door telkens een parel toe te voegen aan het snoer van de herinneringen aan allen en alles wat haar dierbaar was.”
Geen wonder dat het genoemde schriftje ook voor Theo heel belangrijk is. Hij probeert na de dood van zijn moeder het schriftje ‘bij te houden’. Dat komt nu ook weer van pas. Ik vroeg me namelijk onlangs aan de hand van een schoolreisfoto met alleen maar jongens en meester Zonderman af waar enkele klasgenoten waren gebleven. Theo kan antwoord geven:
Bertje Renken woonde in Californië en overleed in augustus 2000; Henkie Feikens (1943) (Henk inmiddels…) woont in Midwolda aan de Ds. Hoekstrastraat; Rudi Koek (1945) woont in Winschoten aan het Zuiderveen; Bert Uffen (1946), zoon van de smid, woont in Groningen, aan de Van Ketwich Verschuurlaan.
Theo schrijft verder nog de blogs over meester Zonderman met veel plezier te lezen. Theo heeft zelf nog één jaar bij meester Zonderman in de klas gezeten, “toen nam hij afscheid”. En wat de verkeerstafel betreft: “Ik weet nog dat hij op zolder stond, je kwam er langs als je naar de schoolarts moest!”
Schoolreis 1957 Midwolda BD verkl
De genoemde foto van de schoolreis in 1957 met staande, derde van rechts: Bertje Renken; vierde van rechts, Henkie Feikens; staande, tweede van links, Bert Uffen; derde van links: Rudi Koek.

MIDWOLDA: Jan Hendrik Meijer, bijnaam “Sjors”, oud-Midwolmer – Excuses!

Mijn verontschuldigingen aan het adres van Jan Hendrik Meijer, door mij in de vorige blog oneerbiedig “Sjors” genoemd, zijn bijnaam. Pas langzamerhand drong het tot mij door dat ‘Sjors’ een bijnaam was, en geen verbastering van bijvoorbeeld “George”.
EPSON scanner image
Gelukkig zijn er voldoende Midwolda-kenners om mij te corrigeren. Zoals Theo Kiewiet die de volgende reactie gaf:
“Sjors Meijer is Jan Hendrik Meijer, geboren in 1941. (Vier jaar ouder dan ik, dat had ik toch aardig ingeschat…)
Volgens Theo had Jan Meijer in de zestiger jaren een autorijschool. “Ik meende dat die autorijschool “Succes” heette. Ik moet er nog een advertentie van hebben, zal hem even opzoeken”.
Jan zijn vader was Koert Hendrik Meijer, smid-monteur.”
ThK advertentie Succes verkl
Beno
Doedens reageerde ook. De foto heeft Jan Hendrik Meijer rechtstreeks naar hem gestuurd. Via Beno kwam de foto bij mij en op deze weblog terecht.

Theo en Beno, bedankt! Over de schoolfoto zullen we het ‘morgen’ nog wel even hebben….

MIDWOLDA: Sjors Meijer en de O.L.S. aan de Hoofdweg, begin jaren vijftig

Al geruime tijd geleden kreeg ik een afbeelding toegestuurd, geplukt van internet: Een (motor)plaatje!!
EPSON scanner image
De “coureur” keurig in het motorpak, de machine glanzend als nooit te voren…. Sjors Meijer, al gauw zo’n 4 à 5 jaar ouder dan ik ben, opgegroeid aan de noordkant van de Midwolmer Hoofdweg, tussen het huis van Lantinga en het pakhuis van Zwiers. Vader Meijer was monteur, als ik me niet vergis, ik heb een vaag beeld van iemand in een blauwe overall….. Ik heb het al wel eens eerder verteld, voor Sjors Meijer was ik bang. Iedere keer als ik er langs moest naar school (en terug naar huis), was ik opgelucht als ik er inderdaad langs was, zonder ongelukken. Sjors heeft me, toen ik een kleuter was, of misschien net in de eerste klas zat, eens stevig bij de arm gegrepen (en geknepen, zo voelde dat tenminste…) Hij dreigde mij om de een of andere reden, of zo maar…., op te sluiten in het hok bij hun huis aan de overkant. Deur op slot, in het donker…. Dat zoiets je zo lang kan bij blijven, al heb ik daar geen nauwkeurig begrensde voorstelling van….. En ik heb geen idee waarom ik ‘het slachtoffer’ was…… (Vaak weet je donders goed waarom iemand de pik op je heeft….)
Zou Sjors ook op de bekende ansichtkaart van de OLS staan?
140 Midwolda - OL School verkl
De afgebeelde kinderen zijn allemaal ouder dan ik ben, dus het zou best kunnen zijn dat Sjors Meijer hier tussen loopt…. Ik herken er “maar” twee: Geert Wiechers, 6e van links en Edzo Broesder, nog weer verder naar het midden….  Bijzondere foto door het nog aanwezig zijn van de oude hoofdenwoning, rijkelijk met klimop begroeid. (Of is het wingerd?) Waarschijnlijk is deze foto kort voor de afbraak genomen, het beeld vastgelegd voor ‘het nageslacht’… In mijn bewustzijn als ‘schoolganger’ zit dit plaatje niet. Wij konden toen al op het schoolplein rechts aanhouden en om het gebouw heen naar de kleuterklas (die eerder alleen via de brede gang binnen was te bereiken). De oude hoofdenwoning was vervangen door een nieuw huis, voor de familie Zonderman.
Maar of Sjors Meijer ook op de foto staat….. Onbeantwoorde vraag! (JB)