SCHEEMDA: In memoriam ‘meneer Hoek’, oud-leraar MULO Scheemda – correctie

Naar aanleiding van de vijf blogs met het “In Memoriam meneer Hoek” kwamen er waarderende woorden van de familie Hoek via dochter Truus Brouwer-Hoek. (Beno Doedens zorgde ervoor dat er een print bij de weduwe van meneer Hoek werd afgeleverd). Ook een corrigerende opmerking, voor de volledigheid:

“In het in memoriam komt een aantal keren mijn oom Bert voor. Hij heeft in die jaren, wegens familieomstandigheden, enige tijd bij mijn ouders in Scheemda gewoond. Na de kweekschool is hij naar Termunterzijl verhuisd waar hij tot zijn pensioen directeur van de basisschool is geweest. Hij heeft nooit in Nieuwolda voor de klas gestaan.”
Truus Brouwer-Hoek (mede namens Eef Hoek en Lineke van Schaik-Hoek)

Bert Bos, precies in het midden van de foto, de zwager van meneer Hoek.

Bert Bos, precies in het midden van de foto, de zwager van meneer Hoek.

 

 

MIDWOLDA: Meester Zonderman en jongens 5e en 6e klas schoolreis 1957 – reactie Ben(o) Doedens

Dit nieuwe weblogjaar 2014 begint dus al op 01/01….. De reactie van Beno Doedens op de voorgaande blog wil ik graag promoveren tot meer opvallende bijdrage. Eerst even de foto:
Schoolreis 1957 Midwolda BD verkl

Reactie Beno Doedens:

“Dit was oorspronkelijk een klein 6 x 9 cm groot contactafdrukje. Op het kiekje, van grote afstand genomen en met een scheef gehouden camera, was nauwelijks iemand te herkennen. De moderne fotoscanner gaf me de kans de foto recht te zetten, een uitsnede te maken en vervolgens het plaatje op een vrij hoge resolutie te scannen. En dan worden ineens de gezichten duidelijk en weet je weer wie er allemaal op staan. Het fotomoment herinner ik me nog. Waarom alleen de jongens van de 5e en 6e klas er op staan en niet de meisjes is me onbekend. Hadden de meisjes een ander programma op dat moment ? Maar in elk geval is het de enige herinnering van het toch wel vriendenclubje van klas 5 en klas 6 van de OLS in Midwolda in het jaar 1957. De zesde klassers zouden na de zomervakantie allemaal een nieuwe school gaan bezoeken. Jan Blaauw en ik en later ook Rudy Koek gingen naar de Scheemder ULO. Anderen naar de Winschoter LTS, de ULO en misschien de HBS. 56 jaar later zijn allen op Hendrik Jager na, die door een tragisch ongeval al heel jong overleed, bij mijn weten nog in leven. Dat is ook niet vanzelfsprekend tegenwoordig. Of ik, zoals Jan schrijft, al die jaren naast hem heb gezeten weet ik niet meer. Op de ULO dreven we toch wel wat uit elkaar. Dat lag ook aan onze sportieve interesses. Jan was voetballer, ik helemaal niet. Ik heb het tot de 70-er jaren volgehouden op gymnastiek, Jan had daar helemaal geen talent voor. Verder kon ik redelijk schaatsen, Jan alleen uitglijden en “kwartjes verzamelen” of een natte poot halen bij het zgn. scholtje lopen.”

MIDWOLDA/SCHEEMDA/WINSCHOTEN: Thema “Vrede”…… Toén!

Het eind van 2013… Zoals gewoonlijk hebben we de woorden “De beste wensen…” voor op de lippen en stromen we over van de goede bedoelingen. Bekrachtigd al tijdens de Kerstdagen wanneer er vol overtuiging “Vrede op aarde, in de mensen een welbehagen” wordt gezongen.
Wanneer ik met het “vredevirus” besmet ben geraakt, durf ik niet te zeggen. Thuis ben ik groot geworden in een sociaal-democratisch milieu waarin “Het Vrije Volk” en de VARA-gids een belangrijke plaats innamen. In de nadagen van het ooit gerenommeerde linkse dagblad werd de nieuwsvoorziening in ons gezin overgenomen door de Winschoter Courant, het wakkere broertje van het burgerlijker Nieuwsblad van het Noorden. Mede onder invloed van “opa Drijbörg” (Hemmo de Groot) die 4 jaar bij ons inwoonde (en de krant betaalde….) Mijn opa was een ‘man van aanzien’ ondanks zijn kromme rug door de ziekte van Bechterev. Zijn leven lang boerenarbeider, kapot gewerkt, maar met ere 80 geworden! Hij maakte de landarbeidersstaking eind jaren ’20 mee en zat in de gemeenteraad van Beerta voor de SDAP.
Toch is dat milieu niet voldoende om mijn keus voor de Vredesbeweging volledig te verklaren. Het zal ook door de jaren zestig zijn gekomen, en door een leraar als ‘meneer Westerhof’ die ik als docent niet zo mocht, maar van wie ik zijn principiële keus voor de PSP waardeerde. Deze politiek-maatschappelijke bewustwording vond dus vooral in mijn kweekschoolperiode plaats, maar werd wel degelijk voorbereid tijdens de MULO-jaren in Scheemda. In de catacomben van de “Esbörg” voerden we discussies over diverse onderwerpen, aangemoedigd door de oudere generatie van Hans Smit, Derk Maarten Drenth en Piet Brouwer, onze mentoren. (Die zelf trouwens niet zo extreem waren, politiek gezien, voor zover ik weet…)
Op de kweekschool was ik een paar jaar ouder, woordenrijker, opgeschoven naar links. Niet alleen kreeg ik de gelegenheid een werkstuk te maken (zo heette dat toen nog…) over “Oorlog en Vrede”, ook waren we actief in de SJGW, de Socialistische Jongeren Groep Winschoten, niet gebonden aan een politieke partij (in tegenstelling tot de meer gematigde jongeren van de FJG van de PvdA). Dat het af en toe wel erg nadrukkelijk “van dik hout zaagt men planken” was, hadden we toen nog niet zo in de gaten. Relativeren was iets voor later, wij namen onszelf en de wereld bijzonder serieus! Boeiende jaren, waarin veel gebeurde en we meermalen de krant haalden, niet alleen door acties voor de aanleg van het Dollardkanaal (waarbij we de milieubezwaren wegwuifden, zo ging dat destijds…) Ook door het aan de kaak stellen van het feit dat de PvdA de kandidatuur van een ruim 70-jarige VVD’er voor een wethouderspost steunde in Winschoten, een schande in onze ogen…. En door het laten drukken en opplakken van politiek geïnspireerde stickers en affiches over de militaire dictatuur in Griekenland en de situatie in Angola dat zich losmaakte van Portugal. Van ministers als Luns en organisaties als de NAVO moesten we niets hebben….. Wereldverbeteraars….
Wat hebben we sinds die jaren een koude douches over ons heen gekregen, wat zijn we, vaker dan ons lief was, ontnuchterd…. Soms komt dat gevoel van zo’n 50 jaar geleden in al zijn hevigheid terug. Niet alleen als je wordt geconfronteerd met de kwalijke gevolgen van militaire machtsstrijd (in Syrië bijvoorbeeld) en sociale onmacht (Zuid-Soedan), ook door een overlijdensbericht als dat van Bram van der Lek (Kamerlid voor de PSP, later voorzitter van Milieudefensie). De scherpe kantjes zijn er wel af, maar de basisgedachte is me nog steeds dierbaar. Mensen horen elkaar niet de hersens in te slaan, die hersens moeten worden gebruikt voor het scheppen van “een betere wereld”. (En inderdaad, te beginnen bij jezelf…)
Werk aan de winkel dus, ook in 2014!

2013-12-29 17-47-49_2992 verkl

Grote voorbeelden van wie ik als MULO-leerling al biografieën las....

Grote voorbeelden van wie ik als MULO-leerling al biografieën las….

2013-12-29 17-49-13_2994 verkl

Scannen0042 verkl
Bijzondere foto uit de eerste helft van de jaren zestig. Links sta ik, rechts Albert Steendam, een klasgenoot van de kweekschool en tevens SJGW-lid. We stonden toen eens op de markt in Winschoten, midden tussen de reguliere kramen. Marktmeester Epi Visscher had ons een puik plaatsje bezorgd. Eerst stonden we nog iets beter, maar toen speelde een van de marktkooplui zodanig op (hij liep rood aan en het schuim stond hem bijkans om de mond…) dat het ook de marktmeester verstandiger leek wat meters op te schuiven. Kon de desbetreffende marktkoopman zijn meters Hansaplast al standwerkend verkopen en wisten wij een enkeling te interesseren voor onze “betere waren”, boekjes, brochures, stickers, kaarten, affiches uit de wereld van de geweldloosheid. Een succes? Nee, niet bepaald…… Wel een leerrijke ervaring! (De patatkraam had inderdaad meer klandizie dan wij…)

SCHEEMDA: In memoriam ‘Meneer Hoek’, oud-leraar ULO Eexta (5, slot)

Hierbij (voorlopig?) de laatste van vijf bijdragen naar aanleiding van het overlijden van ‘Meneer Hoek’, oud-leraar aan de ULO Scheemda (Kanaalweg, Eextra).
Een reactie op woensdag 20 november jongstleden van Harm Maathuis, een van de oud-leerlingen die altijd een ‘klik’ hadden met meneer Hoek. (Harm kwam van Nieuw Scheemda, ook zijn oudere broer Willem doorliep de Eexter ULO):
“Met meneer  en mevrouw Hoek had ik een speciale band. Ik kreeg van meneer Hoek tussendoor bijles in de Franse taal en in wiskunde. Ik bleef regelmatig over en at een broodje bij hen thuis. Mijn huiswerk bij meneer Hoek was altijd af. Het huiswerk voor andere leraren bleef wel eens liggen….. Het was ook een fantastische leraar, niet alleen voor mij, maar ik denk voor de meeste leerlingen.
Bij het organiseren van de V.U.S.-feesten hielp meneer Hoek mee, zoals bijvoorbeeld met de toneelstukken. Bij hen thuis werd de kleding gemaakt, zoals je ziet op de foto, waar mevrouw Hoek het gewaad van het spook van Cambridge Castle aan het passen is.
VUS uitvoering 03

Na mijn schooltijd kwam ik nog regelmatig bij de familie Hoek thuis. Ik heb hen zelfs een paar keer weggebracht op vakantie. Daarna is het contact wat verwaterd. De laatste keer dat ik bij hen ben geweest, was in ongeveer 2001.
Ik ben dus ook heel erg dankbaar voor alle steun en hulp die ik in mijn jeugdjaren heb gekregen van meneer en mevrouw Hoek!”
Aldus Harm Maathuis. (Harm, bedankt!)
Mulo school Scheemda 02
De examenklas 4 waarin Harm Maathuis (tweede van rechts, staand) zat. Op deze foto geen meneer Hoek, wel rechts de heer Imminga (waarschijnlijk in dat jaar debuterend als leraar op de ULO in Eexta) en links directeur en docent, de heer Broekema.
VUS uitvoering verkl
De Vereniging ULO Scheemda, kortweg VUS, had een eigen bestuur, dat vergaderde in de jeugdherberg “Esbörg”. De “Esbörg” was in die jaren in toenemende mate een ‘clubhuis’ voor velen. (Het klinkt wellicht overdreven, maar het is het niet: De “Esbörg” is voor mij een van de belangrijkste plekken in mijn ontwikkeling geweest!)
Op de foto, die gemaakt is door meneer Hoek, zitten van links naar rechts, de heer en mevrouw Van Gerven (jeugdherbergouders, later opgevolgd door Gerrit en Binie Kuipers), Bert Bos (zwager van meneer Hoek), Hemmo Kuiper, Harm Maathuis. De vier andere bestuursleden zijn van links naar rechts: Janneke Oosting (van het café aan de Diepswal), Tineke Alles, JanB en Dina Arbeider. Ja, ik zat destijds ook in het bestuur…. Al zijn de herinneringen wat dit bestuur betreft erg vaag, goed dat deze foto bewaard is gebleven…..
Van Beno Doedens kreeg ik een andere, door meneer Hoek gemaakte foto (bij school) toegestuurd:
ULOklasmetHemmo verkl
Een prachtige kiek, al krijg ik hem niet helemaal scherp…. (Ik denk dat ik hem jaren geleden ook al eens heb laten zien…) Op de voorgrond mijn broer Hemmo als een soort James Dean-type naast Janneke Oosting (met zonnebril). Aaltjo van der Holt houdt een hand voor zijn oog (vanwege de zon?), rechts naast hem Bertus Meijer en Fenno Perdok.
Op de tweede rij: Een naar beneden kijkende Willem Maathuis, Antje Wol, Jan Rendering, ???,  Teupie van Dijk, Beno Doedens en Koeno de Wal.
Achteraan Lambert Pomp, Rob Nanuru, Hemmo Kuiper, ???, Nettie Kuipers, Greetje Pomp.
Wat deze foto ook boeiend maakt, is het beeld van Scheemda aan de andere kant van het kanaal. Er is veel veranderd in de voorbije vijftig jaar….

De heer Hoek, gefotografeerd in een lokaal van de ULO aan de Kanaalweg te Eexta (vermoed ik...)

De heer Hoek, gefotografeerd in een lokaal van de ULO aan de Kanaalweg te Eexta (vermoed ik…)

In memoriam ‘meneer Hoek’, een handvol blogs als eresaluut!

SCHEEMDA: In memoriam ‘Meneer Hoek’, oud-leraar ULO Eexta (4)

Op 16 november jongstleden kreeg ik een uitvoerig bericht van Rikus Niewold, degene die mij ook als eerste in kennis stelde van het overlijden van ‘Meneer Hoek’. Rikus zit op de eerder getoonde klassenfoto, links onderaan, vooraan. Helaas zit er een beschadiging, net boven zijn mond, zodat het lijkt alsof er een pleister op zijn gelaat is geplakt… Misschien is er een zelfde foto, maar dan zonder beschadiging….
Mulo school Scheemda 03
Rikus zijn opmerkingen vormen de voornaamste inhoud van deze 4e aflevering “In memoriam meneer Hoek”.

Hallo Jan,
Op jouw vraag of ik nog oude herinneringen kan opdiepen uit de periode met meneer Hoek, schieten mij enkele trefwoorden te binnen als buitenschoolse activiteiten, betrokkenheid en zijn manier van lesgeven.
Bij de buitenschoolse activiteiten begin ik met het noemen van de voorbereidingen op de jaarlijkse feestavond van de Mulo.  Meneer Hoek wist zonder moeite de leerlingen te enthousiasmeren voor allerlei onderdelen van de feestavond zoals bijvoorbeeld de decorbouw.  Onder zijn leiding werd een heus decor uit triplex gezaagd, in elkaar gezet en geverfd. Dat gebeurde allemaal in de kelders van de Jeugdherberg (waar anders….). We waren hier weken zoet mee en het was nog leerzaam ook. Ook herinner ik mij dat hij een cursus Italiaans volgde. In die tijd was Rocco Granata populair met het liedje “Marina”. Meneer Hoek zag kans om dat liedje in het Italiaans over te brengen op de klas. Nog steeds kan ik mij de Italiaanse tekst herinneren.
Marina, Marina ,Marina
Ti voglio al piu presto sposar (2x)
O mia bella mora
No non mi lasciare
Non mi devi rovinare
Oh, no,no, no, no, no

Vraag mij niet wat dat allemaal betekent, maar de klanken heb ik onthouden.  En dat heeft ook te maken met het enthousiasme van meneer Hoek om gezamenlijk iets te doen voor het jaarfeest.
Het kenmerkende van zijn manier van lesgeven was dat hij er altijd voor zorgde dat zijn lessen begrijpelijk waren voor de hele klas. Desnoods kwam je bij hem thuis om alles nog eens te verduidelijken. Als hij zag dat je vorderingen maakte, stemde hem dat zichtbaar tot tevredenheid.
Ook wil ik enkele voorbeelden geven van zijn p
ersoonlijke betrokkenheid.
a)      Toen Reny (Irenus) Nieland uit mijn klas naar Appelscha moest om te herstellen van tbc, was meneer Hoek degene die de contacten onderhield. Hij reisde op persoonlijke titel naar Appelscha om Reny te bezoeken. Uiteraard met een zak vol verhaaltjes en groeten van de medeleerlingen. Het gevolg was dat, toen Reny weer thuis kwam, wij met de hele klas op de fiets naar Nieuw-Scheemda zijn gereden om Reny te bezoeken. Reny heeft toen op zijn gitaar het liedje My Bonny is over the Ocean gezongen. Op zich niets bijzonders, maar toch is dat bij mij blijven hangen. Misschien tekent dat mede de sfeer die Meneer Hoek in de klas had gecreëerd .
b)      Iets wat mijzelf betreft….. In 1962 zat ik in het 2e gedeelte van mijn examenjaar. Mijn vader werd ernstig ziek. Samen met mijn moeder verzorgde ik mijn vader. Een zware klus voor een jongen van 16 jaar. Wel heb ik geprobeerd mij enigszins op het examen voor te bereiden. Gelukkig kreeg ik daarbij hulp van Harry Franken. De dag dat ik examen moest doen in de Lutkenieuwstraat in Groningen naderde met forse schreden. Tot mijn grote schrik bleek dat gepland op de dag na de begrafenis van mijn vader. De vader van Harry Franken heeft geprobeerd uitstel voor mij te krijgen, maar dat mislukte in eerste instantie. De directeur van onze school was niet bereid zijn medewerking hieraan te geven. Met de hulp van meneer Hoek is dat op de een of andere manier wel gelukt (overigens heb ik dit verhaal pas veel later te horen gekregen). Wie stond mij op te wachten nadat ik met mijn diploma uit “Het Tehuis” kwam, jawel meneer Hoek! Dat was voor mij een heel emotioneel moment. Later toen ik een beetje op aarde terugkeerde, drong een en ander steeds meer tot me door….”

Geen wonder dat Rikus sterke herinneringen heeft aan ‘meneer Hoek’ en direct reageerde na het lezen van het overlijdensbericht! Nog even deel van de klassenfoto, nu met Rikus onderaan zonder gezichtsbeschadiging….
Hoek crop
Bovenaan in het midden meneer Hoek. Rechtsboven Reny Nieland uit Nieuw-Scheemda, gezond en wel de beste tafeltennisser die er op de ULO rondliep….

Slot volgt…