MIDWOLDA: Kerst toén……. NOORDHORN: Kerst nú…..

In Midwolda moet ik ruim 20 x Kerst hebben ‘gevierd’, gezien het aantal jaren dat ik daar woonde. Eerst in de woningbouw in de periode 1945-1953, waarvan ik me met veel moeite enkele kerstbomen herinner. Soms in de tuin gezet, we hadden altijd, voor zo ver ik weet, een boompje met kluit. Een enkele keer belandde de boom achter in de tuin onder de Bremley-appelboom. Afgekeurd? Te veel naalden verloren? Geen geschikte plek? Vanaf 1953 tot 1968 speelde het Kerstgebeuren in huize Blaauw zich af aan de Niesoordlaan. En ook daar heb ik geen ‘tas vol herinneringen’ aan overgehouden…. Wat betreft de kerstbomen het zelfde liedje als in de woningbouw, al overleefden de boompjes vaak de verdere winter niet…. Ze bleven ook iets triests houden, die kleine sparren met soms nog een plukje onverwijderd engelenhaar en hier en daar stompjes kaarsvet…. Wat tot het laatste bleef: de echte kaarsjes, altijd gekleurde, uit de winkel van vrouw Edens. Bovendien bleef het feest van de lichtjes in onze huiskamer beperkt tot beide Kerstdagen, zelden een dag langer…. Ik vermoed dat we de laatste jaren zelfs geen Kerstboom meer in de kamer hadden… De sterkste herinneringen zijn aan de jaren van de lagere school, toen we thuis meehielpen met het optuigen: Eerst de kaarshouders op strategische plekken plaatsen en het engelenhaar over de takken draperen…. Dan het leukste werk: De vogeltjes neerzetten, de bungelende Kerstman, de ballen… (“Pas op! Val niet over de emmer met water!” Want die stond altijd klaar!) En de piek! Het aansteken van de kaarsjes was een procedé, waar we lange tijd alleen naar mochten kijken… Pas veel later werd ons die ceremoniële daad toevertrouwd… (Lucifers? Aansteker?)
Nee, gezongen werd er bij ons niet bij de boom, desnoods enkele flarden van “O dennenboom…” In die jaren waren de verhoudingen tussen gelovigen en ‘ongelovigen’ nog niet van de scherpe kantjes ontdaan. Mijn pa moest niets hebben van dat schijnheilig gedoe, moeke was er niet mee groot geworden.
De paar keer dat we het Kerstfeest meemaakten in de Hervormde kerk, vanwege de zondagsschool, hebben mijn geheugen niet bijster gestimuleerd. Ik heb me wel vergaapt aan een grote kerstboom, zag ook wel de sinaasappelkistjes met inhoud, geleverd door “Oom Ties”. (Ik denk niet dat er een concurrent was binnen de Hervormde Gemeente). En de zondagschoolboekjes, toen nog verschenen bij uitgeverij Callenbach (Nijkerk). Daar zal wel gezongen zijn, maar tegen die zware liederen als Ere zij God” en “Nu zijt wellecome” was ik als kind niet opgewassen. Ik zal er met grote ogen naar gekeken hebben, en met open mond hebben geluisterd. (Maar mijn mond wilde dan niet weer dicht…..)

Nu, anno 2013 in Noordhorn, hebben we rustige Kerstdagen ‘beleefd’, mijn vrouw Gé, haar broer Henk en ik, met zijn drieën. Veel gewandeld, gepraat, film gekeken… Af en toe iets gegeten en gedronken, zelfs een advocaatje met slagroom genuttigd…. (Waar een mens al niet toe komt…) Beide zoons bivakkeerden in het buitenland. De oudste vierde Kerst op een traditionele manier in Noord-Engeland, in de familiekring van zijn vriendin. De jongste woont in het zuiden van de Verenigde Staten en ook daar hebben ze zo hun eigen gewoontes, al kwam er geen kerk aan te pas.
Kerkelijken vinden zo’n beleving van Kerst vaak aan de armzalige kant, maar daarin vergissen ze zich. Er zat voldoende diepgang zowel in de gesprekken als in de gedachten…. En we hebben niet overdreven bij het nuttigen van drank en spijs. (Uitgezonderd dat advocaatje…)  Onze meest opvallende activiteit? Aan het eind van beide middagen, toen de duisternis sfeervol contrasteerde met de ontstoken lichtjes (Nee, geen Kerstboom, zo’n sta-in-de-weg ontbeert onze huiskamer al sinds de jongens er niet meer naar omkeken…), dacht ik ineens aan de oude platenspeler van mijn schoonouders en de grammofoonplaatjes die Gé in de achterkamer een prominente plek op de boekenplanken heeft gegeven.
“Wacht…” En ik zette een eerste single op, van Mahalia Jackson: “Silent night, holy night…” Extra stevig, de buren waren elders…. Daarna uiteenlopende nummers uit de jaren vijftig en zestig, ook enkele van de eerste 10 plaatjes die ik (‘bevoogd’ door zwager Fré) samen met een grammofoon (Jobofoon) mocht kopen bij Radio Hekman in Winschoten, aan de Torenstraat. We hebben daar 75 gulden voor betaald, een speciale aanbieding, ƒ55 voor de Jobo, ƒ20 voor de 10 plaatjes… De grammofoon kwam in het ontruimde theekastje en werd op de Grundig-radio aangesloten, kon het geluid redelijk worden versterkt. (Al was het vanzelfsprekend maar een fractie van wat tegenwoordig aan geluid wordt geproduceerd…)  En daar kwamen ze: Bob Crosby and his Bobcats met de gepopulariseerde dixieland van Sousa; Floyd Cramer op de piano met “San Antonio Rose”, Bert Kaempfert met “Wunderland bei Nacht” en inderdaad, ook Nino Rossi met “Il Silenzio”….. Jeugdsentiment! We hebben beide Kerstdagen bijzonder genoten! (Ook van Richard Taubers “Wolgalied” en een medley uit “Die Czardasfürstin” van Kalman, ooit door de Winschoter operettevereniging Amicitia opgevoerd bij Dommering!). Tot de versterker ineens keiharde, akelige geluiden de kamer inslingerde en mijn eega bijna een appelflauwte kreeg… Abrupt einde, al te abrupt. Maar er komt een vervolg, dat is zeker, desnoods met een nieuwe pick-up!

DONOVAN met "Universal soldier"

DONOVAN met “Universal soldier”

MAHALIA JACKSON met "When the saints go marching in"

MAHALIA JACKSON met “When the saints go marching in”

 

1 reactie op “MIDWOLDA: Kerst toén……. NOORDHORN: Kerst nú…..

  1. Bij ons ging het toch wat anders met kerst. Vader was niet grootgebracht “in t geloof” maar moeder als dochter van de koster van de NH Kerk van Nieuwolda wel. Al is ze altijd het enige kind van Evert Evers en Hindriktje Haan gebleven die nooit is “aangenomen” (geloofsbelijdenis) in de kerk. Maar kleine Beno moest dus naar de Zondagsschool. Ik herinner me trouwens weinig van de kerstvieringen, meer van de zondagsschool zelf, waar de lieve juffouw Muntinga prachtig kon vertellen over de gebeurtenissen in de Bijbel. Ja, inderdaad was er bij elke kerst wel een boek van Callenbach. Ik heb er nog een paar in de boekenkast staan. En ja, je Oom Ties zal wel de leverancier geweest zijn van de sinaasappelkistjes met inhoud. Concurrent Jacob Hassing ging volgens mij naar de Gereformeerde kerk. (Al kon je bij hem op zondag best wel een flesje Maggi voor de soep krijgen als dat uiteraard altijd op zondag op was).
    Mijn zondagsschoolbezoek eindigde toen ik de leeftijd had om verder te studeren. In de zgn. leerkamer bij de dominee. Dat is niks geworden. Me verder verdiepen in de Bijbel was niet aan mij besteed en wat er allemaal op zondag niet mocht van de kerk kon ik ook geen kant mee op. Dus ging ik vaak op zondagmiddag met Jan Harm Gernaat en Lenus Pluim naar de bios in Winschoten, kijken naar oorlogs- en cowboyfilms en na afloop bij Vonk’s Automatiek langs in de Langestraat. Dat vonden we een veel betere zondagmiddag besteding dan het verplichte kerkbezoek van onze kerkelijke vriendjes uit de buurt.
    Ook wij hebben kaarsjes in de boom gehad, maar die werden al heel gauw vervangen door een snoer met 16 elektrische lampjes in de vorm van een kaarsje, die dan door de boom werd gehangen. De lampjes zaten in een mooie doos van PHILIPS met voor elk lampje een eigen “hokje”. 16 lampjes in serie, achter elkaar en aan het eind van het snoer zat een stekkertje die in de stekker kon worden gestoken die in het stopcontact ging. Was er één van de 16 lampjes kapot, dan brandde er geen enkel lampje. Voor andere doeleinden had vader al eens gekleurde lampjes gehad en dan werden enkele kaarsjes vervangen door een rood, blauw of groen lampje. De losse lampjes wilden ook best branden op de 8 of 12 Volt aan de secundaire kant van een bel transformator. Zo had ik daarmee mijn eerste leeslampjes boven mijn bed. Het PHILIPS snoer was toen al lang vervangen door een nieuw snoer, omdat de vervangingslampjes niet meer te koop waren. En een emmer water was niet meer nodig. Zelf heb ik jarenlang geen kerstboom gehad. Zeker niet in de tijd dat ik hier na mijn scheiding alleen woonde. Een klein boogje met lampjes sierde vanaf de 1e adventszondag mijn voorraam. Maar toen Jannie hier kwam wonen was het gedaan met sobere kerstverlichting. Bij Jannie heeft het versier- en verlichtingsvirus op een beschaafde manier toegeslagen. Onze achtertuin is dus verlicht, in de kamer zijn alle ramen versierd met groene slingers met lampjes en in de hoek van de kamer staat een (kunst)kerstboom. Zon rond Sinterklaas begint de kamer tekenen van de naderende Kerst te vertonen en na Nieuwjaar verdwijnen de versierselen langzaam maar zeker weer in de dozen.
    Ik zal een foto op mijn Facebook plaatsen. Zoek maar naar Beno Doedens op Facebook en je komt het wel tegen. Zo is hier Kerst toch het feest van het licht en is er toch nog wel een beetje blijven hangen van de echte kerstgedachte, de geboorte van Jezus Christus, de verlosser. De zoon van God die voor de zonden van de mensheid zijn einde vond aan het kruis op Golgotha. En daarom hopen we elk jaar weer dat de wereld weer een klein beetje beter wordt. Dat is ie voor ons na onze jeugd zoals Jan en ik deze in de jaren van de Koude oorlog hebben beleefd toch wel geworden. Maar de wereldvrede….? Die hebben we nog steeds niet bereikt. En er zullen nog wel heel veel kerstdagen voorbijgaan voor het zover komt, ALS het zover komt.

    Iedere lezer wens ik een vredig, voorspoedig en gelukkig jaar 2014 toe.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *