MIDWOLDA/WINSCHOTEN – SCHRIJVEN: Kweekschooltijd als oefenperiode met o.a. KWEEKGEKWAAK….

“KWEEKGEKWAAK” – orgaan van de Rijkskweekschool Winschoten.
Voorbeeld:

(met dank aan Ina Oorburg-Moerker, van wie ik een stapeltje oude schoolkranten tot mijn beschikking kreeg)

SCHRIJVEN? Nadat ik de schrijfkunst had geleerd bij meester Smit (“Buikie” voor ingewijden) in de combinatieklas 1-2 van de Midwolder O.L.S.  aan de Hoofdweg, bleef ik schrijven, zowel thuis als op school. Opstellen bleken favoriet, reisschriften ook. Op de ULO werd het moeiteloos doorgetrokken. Meestal was de docent, meneer Hoek met name, bijzonder tevreden over mijn gewrochte verhalen. Eén zeldzame keer had ie er een rooie streep overheen getrokken, beschuldigde me van “bombast”, maar de inhoud van die term leerde ik later pas op de kweekschool. Over de kweekschool gesproken….

Bovenstaand, als illustratie, het voorplat van een KWEEKGEKWAAK, negende jaargang nummer 3 (mei 1964). KWEEKGEKWAAK was het orgaan van de Rijkskweekschool in Winschoten. In mei 1964 waren er drie redactieleden: Renée Pieters, Peter van de Bremen en Eelko Westervaarder. Nee, toen zat ik er nog niet bij, het was het crisisjaar ’63-’64 waarin ik ben blijven zitten in de 3e klas, ik had meer dan genoeg van de opleiding, wilde het liefst ermee stoppen. Geen optimale situatie dus om deel uit te maken van een schoolkrantredactie….Pa Blaauw heeft toen een indringend gesprek met directeur De Weger gehad, ze hebben me daarna weten te bepraten en ben ik na de zomervakantie, in september 1964, opnieuw begonnen in de 3e klas met nieuwe gezichten om mij heen, en een enkel vertrouwd.
Als je zo’n oude schoolkrant openslaat, ben je goeddeels terug in de tijd, gaat de kweekschoolperiode ‘herleven’. Dat heb ik al, wanneer ik de namen van de redactieleden typ, meteen doemen de gezichten op van Renée, Peter en Eelko…. Dat gebeurt ook als ik zie dat “U.K. van Delden” verantwoordelijk was voor de illustraties. Dat is dus (voor ons) ‘Upie’ die later graag ‘Uipko’ wilde worden genoemd, dat klonk (volgens zijn nieuwe vriendin destijds) blijkbaar serieuzer. Toen ik in de nieuwe derde klas mijn weg probeerde te vinden, raakte ik o.a. bevriend met Upie, die aan de Kastanjelaan in Winschoten woonde, vlakbij het WVV-voetbalveld. Ben regelmatig eens mee geweest naar huis, altijd een welkome sfeer. Upi was goed in tekenen. Bovendien deed ie iets in de muziek, met een trompet. Hoe heette dat Winschoter korps nog maar weer? ‘Nieuw Leven’?! (We hebben eens een heleboel blaastoeters te leen gekregen om ‘onze handballers’ te ondersteunen bij een toernooi in de veemarkthal in Leeuwarden!) Upie heeft er denk ik voor gezorgd dat ik deel ging uitmaken van de redactie van “Kweekgekwaak”. Helaas heb ik al die krantjes, die ik keurig had bewaard, niet meer tot mijn beschikking. Net als bijvoorbeeld mijn exemplaren van “De Geel-Zwarte”, het clubblad van de v.v. Scheemda, waren ze in dozen opgeborgen bij moeke Blaauw in WInschoten. Toen zij naar Noordhorn ging verhuizen, is er helaas veel “troep” weggedaan en daartoe behoorden ook de schoolkranten…..
Als medewerkers van de boven getoonde schoolkrant kom ik meteen al de naam van mijn broer Hemmo tegen die een beetje gezwollen en ook wat provocerend schrijft over “Sexuele voorlichting op de lagere school“, een vervolg. In een eerder nummer stond kennelijk ook al iets over dit onderwerp. Het boeiende van dit nummer is dat er meteen ook een spitsvondige reactie kon worden geplaatst, van een iets oudere kweekscholier uit 5b, J. de Bruyne. Die bleek goed van de tongriem te zijn gesneden en fileerde min of meer het artikel van mijn broer. Tja…..
Merkwaardig vind ik dat er ook gedichten in dit schoolkrantje staan, maar allemaal onder pseudoniem…. Uitgezonderd eentje, van K. Norder: “Verworven en gevloden smart” met als terugkerende eerste regel “Mijn hart is moe…., oneindig moe….” Het doet haast Middeleeuws aan en kennelijk was dat ook de bedoeling.
‘Vrijman’ bleek een heel andere poëet, lees maar eens:
“donderende moddermoppen
komen gillend aan
zij zijn als zwijnen in de goot
en beschrijven vals hun baan

maar wacht niet op mij
onverzoenlijk hatende dragonders
dan verscheur ik jullie pas maar op
nee kom niet binnen mijn bereik
ik scheur je bloedend uit de lucht
de rood bezijpte vloer
zal golven golven met geen zucht”

‘Vrijman’ begon veelbelovend, maar die tweede strofe…. (En wat is rood bezijpt? Een typefout?)
Jacob Ahlers uit Finsterwolde, een klasgenoot van broer Hemmo, schreef een kritische bijdrage die in de huidige tijd niet uit de pas zou lopen: “NEDERLAND, EEN TOEVLUCHTSOORD VOOR VERDRUKTEN”. Zijn conclusie aan het eind: “Mijns inziens kunnen we Nederland terecht een toevluchtsoord voor verdrukten noemen, maar of we er altijd goed aan doen om alles maar in huis te halen, betwijfel ik ten zeerste.” Zie je, er is niets nieuws onder de zon……
Ook onder pseudoniem (‘MMM’ en dan denk ik aan Marinus Meijer) een artikel over “MET DE COLLECTEBUS OP STAP” met als een van de conclusies: “Het collecteren verenigt de mensen: als er niet gecollecteerd werd, zou de wereld reeds lang te gronde zijn gegaan aan het verderfelijke individualisme.” En dan vervolgt MMM: “Het smeedt een band (denk aan alle deuren die voor uw neus worden dichtgesmeten…)”  En MMM besluit met “Collecteren is een nuttig beroep. Nee, het is geen beroep, het is een roeping!”
En natuurlijk ook de onvermijdelijke rubriek “WIST U DAT….” Vooruit dan maar, eentje:
“Wist u dat liefde de poker van het leven is? Je begint met een paar en je eindigt met een full house……” Was getekend: ‘De Arabier’.

Hoe de schoolkrant werd bekostigd? Er werden advertenties opgehaald, ontworpen en geplaatst.

Dat ophalen diende te gebeuren door een redactielid, Peter van der Bremen heeft zich hier ook mee bezig gehouden, Hij kende Winschoten immers op zijn duimpje.  Het ontwerpen en afdrukken gebeurde bij de heer en mevrouw Nieuwenhuis. (Een van de twee was gehandicapt….) Het was nog ouderwets stencilwerk, van die typestencils, waar je als het tegenzat, constant met die rode correctievloeistof verbeteringen op aanbracht… Nee, een inbrandapparaat, dat was er nog niet, in ieder geval dáár niet. En goedkoop kopiëren of drukken, was er helemaal niet bij…. Pionierswerk, dat was het! (Wie weet later nog wat meer…)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *